1946 жылдың қазан айында Нью-Йорктегі Ла-Гуардия әуежайында және қаланың тағы екі авиациялық терминалында Insurograph деп аталатын алғашқы тәжірибелік автоматтар пайда болды. 25 цент төлеп, құрылғы 9 000 доллар сомасына сақтандыру полисін беретін. Ең жоғары 25 000 долларға дейін сақтандыруға болады, ол үшін автоматқа 1,25 доллар салу қажет болған.
Рәсімдеу процесі шамамен 40 секундқа созылатын. Сатып алушы тиын салғаннан кейін автомат терезесінде келісімшарт пайда болатын, оны толтыру керек еді: ұшу уақыты, бағыт, бенефициардың (қайғылы жағдай болғанда төлем алатын адамның) аты-жөні мен мекенжайын көрсету және қол қою. Содан кейін батырманы басқанда автомат дайын полисті шығарып беретін.
Огайо штатының Колумбус қаласынан шыққан өнертапқыш Ральф Браун сақтандыру компаниясы бір ай ішінде автоматтарды қажет болса алып тастау құқығын сақтап отырғанын айтқан. Бірақ тәжірибе күткеннен де сәтті болды: 56 ірі сақтандыру компаниясын біріктірген Associated Aviation Underwriters ұйымы елдің барлық ірі әуежайларына тағы 400–500 автомат орнатуға келісім жасаған.
Неліктен адамдар автоматтан сақтандыру сатып алды
1940–1960 жылдары әуе сапарлары салыстырмалы түрде жаңа әрі үрей тудыратын көлік түрі болатын. Статистика бойынша авиация сол кезде-ақ ең қауіпсіз көлік түрлерінің бірі саналса да, адамдардың психологиялық қорқынышы жоғары еді. Автоматтан алынған полистер жолаушыларға қандай да бір қаржылық қорғаныс сезімін беретін.
1963 жылғы деректер бойынша АҚШ-та әуе сақтандыруымен айналысқан сақтандырушылар бір жылда 3,38 миллион доллар көлемінде сақтандыру жарнасын жинаған. Ал жалпы сақтандыру көлемі 84,5 миллиард долларға жеткен. Бизнес соншалықты табысты болғандықтан, Tele-Trip Insurance автоматтарын Солтүстік Американың барлық әуежайларынан табуға болатын.
Көлеңкелі жағы: сақтандыру мен қылмыс
Өкінішке қарай, әуежайдағы өмірді сақтандырудың танымалдығы қайғылы оқиғаларға да себеп болды. Кейбір алаяқтар ірі сақтандыру төлемін алу үшін әуе апатын ұйымдастыруға болатынын түсінді.
Ең белгілі оқиға 1955 жылы болды. Денвер тұрғыны Джек Гилберт Грэм анасының ұшағына жасырын жарылғыш зат салған. Бомба Колорадо штатындағы Лонгмонт маңында DC-6B ұшағының бортында жарылып, 44 адам қаза тапты. Грэм бұл қылмысты сақтандыру төлемі үшін жасағанын ФБР алдында мойындады. Ол өлім жазасына кесіліп, газ камерасында орындалды.
Кейінгі жылдары да кемінде тағы үш коммерциялық рейстегі жарылыс сақтандыру алаяқтығымен байланысты болған. Ұшқыштар мен олардың қауымдастықтары мұндай автоматтарға қарсы шықты, себебі олар рейстерге саботаж жасауға түрткі болуы мүмкін деп санады.
Автоматтардың жойылуы
1960 жылдардың соңына қарай Солтүстік Америка әуежайларындағы сақтандыру автоматтары біртіндеп жойыла бастады. Бұған бірнеше себеп болды: әуе сапарлары енді қауіпті нәрсе ретінде қабылданбай қалды, ал сақтандыру жүйесі өзгеріп, туристер полистерді турагенттіктер, кредит карталар немесе жұмыс берушілер арқылы рәсімдей бастады.
1968 жылы Ванкувер әуежайындағы жаңа терминал ашылғаннан кейін автоматтар алынып тасталды және кейін қайта орнатылмады. Соңғы белгілі автомат 1990 жылы Mercury International компаниясы арқылы пайдаланудан шығарылды. Бүгінде ол Смитсон институтының Ұлттық авиация және ғарыш музейінде сақтаулы тұр.
Қызығы, бұл идея қазіргі заманда басқа формада қайта оралды: 2016 жылы британдық Columbus Direct компаниясы әуежайларда соңғы сәтте туристік сақтандыру сататын цифрлық киоскілер орната бастады. Бірақ бүгінде ол ұшу қорқынышына қарсы құрал емес, тек саяхатты ұмытып кеткендерге арналған ыңғайлы сервис қана.
Фото ашық дереккөздерден
