Негізгі өзгеріс зейнетақы аннуитеттеріне қатысты. Сақтандыру төлемдерін индекстеу мөлшерлемесі 7%-дан 8%-ға дейін ұлғайтылды. Сонымен қатар сақтандыру сыйлықақысын есептеу кезінде қолданылатын тиімді жылдық кірістілік мөлшерлемесі де түзетілді: енді ол ұлттық валютада жылдық кемінде 9% және ең көбі 12% деңгейінде белгіленеді.
Nomad Life компаниясында түсіндіргендей:
«Индекстеу және кірістілік мөлшерлемелері зейнетақы аннуитеттері бойынша ай сайынғы төлем мөлшерін есептеуге тікелей әсер етеді, сондықтан олардың өсуі бұл өнімнің тартымдылығын арттырады. Табиғаты бойынша зейнетақы аннуитеті — сақтандырылған тұлғаға өмір бойы төлемдер беруді қамтамасыз ететін ұзақ мерзімді қаржылық құрал, ал банктік депозиттер көбіне қысқа мерзімді жинақтау мақсаттарына қолданылады».
Жаңа талаптар 2026 жылғы 15 ақпаннан бастап күшіне енеді. Соған сәйкес жаңа шарттар енді жоғарылаған параметрлерді ескере отырып жасалады.
Бақылау сатып алуы
Қаулы сақтандыру ұйымдарына сатылымдарды бақылау бойынша тәуелсіз бөлімше құру міндетін енгізеді. Оның негізгі міндеттеріне сатылым сапасын бақылау үшін бақылау сатып алуларын жүргізу, сақтандыру шарттарының ашықтығын тексеру, клиенттердің өтініштерін талдау және адал емес тәжірибелерді анықтау кіреді. Сақтандыру компаниясының директорлар кеңесі мұндай бөлімшенің қызметін реттейтін ішкі құжатты бекітуі тиіс.
Nomad Life компаниясының пікірінше:
«Бұл қажеттілік пісіп-жетілді, себебі халықтың қаржылық сауаттылығы артып келеді, ал өнімдердің өзі күрделі әрі ұзақ мерзімді. Сақтандыру ұйымдары үшін клиенттердің мүдделері мен мүмкіндіктерін түсіну, олардың төлем қабілетін және өмірлік басымдықтарын ескеру маңызды. Клиенттердің жаңа буыны сақтандыру ұйымдары арасынан серіктесті мұқият таңдайды, олардың төлем қабілеттілігі мен клиентке бағдарлануын зерттейді. Сақтандыру саласының тұрақты дамуы үшін бұл маңызды әрі дер кезінде жасалған қадам. Мұндай бақылау клиенттерге қызмет көрсету сапасын жақсартуға, олардың құқықтары мен мүдделерін сақтауға, сақтандыру қызметтерін көрсету барысында жүйелік мәселелерді анықтауға және адал емес тәжірибелердің алдын алуға мүмкіндік береді».
Талаптарды күшейту бастамашысы — реттеушінің өзі. Ол сақтанушылар үшін барынша ашық әрі қорғалған орта қалыптастыруға ұмтылады. Сондықтан сатылымдарды бақылау бойынша тәуелсіз бөлімше құру, ең алдымен, реттеушінің қазіргі логикасын көрсетеді және клиенттермен өзара әрекет сапасын бақылау құралдарының болуына деген мемлекеттің қажеттілігіне жауап береді.
КСЖ BCC Life басқарма мүшесі Мұхтар Көптлеуовтың айтуынша:
«Сақтандыру секторы үшін бұл бастама бейтарап сипатқа ие: ол компаниялардың ішкі стратегиялық таңдауы емес, жаңартылған талаптарға бейімделудің міндетті элементі. Сақтандырушылар мұны бәсекелік артықшылық алу құралы ретінде емес, реттеушілік тәуекелдерді төмендетуге және талаптарға сәйкестікті арттыруға бағытталған қадам ретінде қарастырады».
Сатылым сапасына қойылатын талаптардың күшеюі консультация стандарттарын қатаң сақтауды қажет етеді. Соған сәйкес оқыту бағдарламалары да қайта қаралады: оқыту құрылымдырақ болады, ақпаратты дәл жеткізуге, заңнамалық талаптарға сәйкестікке және адал емес тәжірибелердің алдын алуға басымдық беріледі.
«Негізгі назар кез келген жолмен сатылымды арттыруға емес, консультациялардың дұрыстығы мен нормативтерге сәйкестігіне аударылады. Бұл сақтандырушылардың бастамасы емес, қадағалау талаптарының күшеюінің заңды салдары», — деп атап өтті спикер.
Сонымен қатар тәуекелдерді басқару талаптары да күшейтіледі. Жаңартылған тәуекелдер жіктемесінде андеррайтинг тәуекелі, апаттық тәуекел, комплаенс-тәуекелі, стратегиялық тәуекел және алаяқтық тәуекелі сияқты санаттар нақтыланды. Алаяқтық тәуекелін басқаруға қатысты жеке талаптар енгізілді, соның ішінде алаяқтық белгілері бар оқиғалар базасын құру міндеті бар. Егер сақтандыру алаяқтығы бойынша негізді фактілер анықталып, келтірілген шығын 500 АЕК-тен асса, сақтандырушылар уәкілетті органға хабарлауға міндетті.
Актуарийлер
Өзгерістер актуарийлерді даярлау жүйесіне де әсер етті. Кәсіби даму бойынша жаңартылған бағдарлама бекітілді. Енді халықаралық конгрестерге қатысу, ғылыми мақалалар жариялау, оқытушылық қызмет және актуарлық қорытындылар дайындау үшін баллдар есептеледі. Біліктілікті сақтау үшін актуарийлер түрлі бағыттар бойынша балл жинауы тиіс.
КСЖ Freedom Life басқарма төрағасы Азамат Ердесов:
«Біз актуарийлерді даярлау және лицензиялау жүйесіндегі өзгерістерді сақтандыру нарығын дамыту үшін дер кезінде қабылданған маңызды шара деп санаймыз. Біздің компанияда бес жылдан астам тәжірибесі бар білікті мамандар жұмыс істейді, бұл өнімдік шешімдердің тұрақтылығын және клиенттер алдындағы міндеттемелерді ұзақ мерзім бойы орындауды қамтамасыз етеді. Сонымен қатар бір жылдан астам уақыт бойы лайықты біліктілігі бар адам табылмай жатқан ашық вакансиямыз да бар», — дейді.
Дәл осы актуарийлер сақтандыру өнімдерінің экономикалық логикасын қалыптастырады. Олар клиенттер алдындағы міндеттемелер мен компанияның қаржылық мүмкіндіктері арасындағы тепе-теңдікті ондаған жылдарға есептеп қамтамасыз етеді. Олардың жұмысына сақтандыру тарифтерін есептеу, сақтандыру резервтерін қалыптастыру және тұрақты бағалау, ұзақ мерзімді міндеттемелер мен болашақ төлем ағындарын модельдеу, демографиялық және макроэкономикалық тәуекелдерді талдау, сондай-ақ стресс-тестілеу жүргізу және сақтандыру портфельдерінің қаржылық тұрақтылығын бағалау кіреді.
Freedom Life басқарма төрағасының айтуынша:
«Осы тұрғыда актуарийлерді лицензиялау кезінде Enbek.kz платформасындағы оқыту мен онлайн-емтихандарды есепке алу — нарықтың кадрлық әлеуетін кеңейтуге және кәсіби даярлаудың неғұрлым ашық әрі қолжетімді жүйесін қалыптастыруға бағытталған қадам».
Лицензия беру үшін лицензиялық алым мөлшері 10 АЕК, қайта ресімдеу — осы соманың 10%-ы, ал лицензияның дубликатын беру — 100%.
Қаулы сондай-ақ сақтандыру тарифтерін есептеу әдістемесіне, жоғары өтімді активтер тізбесіне және пруденциялық нормативтерді есептеу тәртібіне өзгерістер енгізеді. Атап айтқанда, активтерді әртараптандыру нормативтері мен күтпеген тәуекелдер резервін есептеу тәртібі нақтыланды. Сонымен қатар сақтандырушының қаржылық жағдайының нашарлауына әсер ететін факторлар тізімі кеңейтілді, оның ішінде сақтандыру омбудсмені қарайтын сақтанушылар шағымдарының коэффициенті де енгізілді.
Фото ашық дереккөздерден.
