2025–2026 қаржы жылының деректерін талдау жеке сақтандырушылардың ULIP өнімдеріне тәуелділігі әлі де өте жоғары екенін көрсетеді. Нарық қатысушылары өз портфельдерін әртараптандыруға ниетті екендерін мәлімдегенімен, сатылымдардың нақты құрылымы керісінше жағдайды байқатады.
Елдегі ең ірі жеке сақтандыру компаниясы — SBI Life — FY26 қорытындысы бойынша жылдық эквивалентті сыйлықақының (Annualised Premium Equivalent, APE) 60%-ын дәл осы ULIP өнімдерінен алған. Бұл көрсеткіш бір жыл бұрынғы 64%-дан төмендегенімен, түбегейлі бетбұрыс туралы айту қиын. Оның үстіне, соңғы үш жылдағы динамикаға қарасақ, HDFC Life портфеліндегі ULIP үлесі FY22–23 кезеңіндегі 16%-дан FY25–26 жылы 39%-ға дейін екі еседен астам өскен.
Ұқсас жағдай ICICI Prudential Life компаниясында да байқалады: FY26 жылы байланысты өнімдердің (негізінен ULIP) үлесі APE-нің 48%-ын құрады. Тіпті дәстүрлі participating өнімдеріне сүйеніп келген мемлекеттік алып компания — Life Insurance Corporation of India (LIC) — үш жыл ішінде ULIP үлесін жалпы APE құрылымында төрт еседен астам арттырып, 2%-дан 9%-ға жеткізді.
Реттеуші мен сарапшылар тарапынан қысым
Бұл көрсеткіштердің аясында ресми тұлғалардың мәлімдемелері ерекше назар аудартады. Үндістанның Сауда және өнеркәсіп палаталары федерациясының (Ficci) іс-шарасында Ашвини Тевари былай деді:
«Сақтандыру компаниясының басты міндеті әрқашан қорғаныс өнімдерін сату болуы керек. Алайда өкінішке қарай, қорғаныс өнімдерінің үлесі бүкіл саланың көлемінің небәрі 10%-ын ғана құрайды».
Тевари өзінің бірнеше рет SBI Life басшылығына ULIP сатудың сақтандырушының негізгі миссиясы тұрғысынан «ең жақсы идея емес» екенін айтқанын мойындады.
Үндістанның сақтандыру нарығын реттеушісі — Insurance Regulatory and Development Authority of India — «2047 жылға қарай барлығына сақтандыру» (Insurance for All by 2047) атты ауқымды мақсат қойған. Сарапшылардың пікірінше, бұл бастама негізінен халықты қорғауға бағытталған, ал байлықты басқаруға емес.
Соған қарамастан, жеке тұлғаларға арналған таза қорғаныс сақтандыруы (pure protection) сегментіндегі көрсеткіштер өте төмен. SBI Life компаниясында protection өнімдерінің үлесі APE құрылымында 9,2%-ды құрайды, ал жеке өмірді сақтандырудың үлесі 4%-дан сәл ғана асады.
HDFC Life компаниясында несиелік сақтандыруды (credit life) қоса есептегенде protection өнімдерінің үлесі жеке сыйлықақылар көлемінің 29,1%-ына жеткенімен, APE көрсеткіші бойынша бұл үлес 7,2%-ға дейін төмендейді.
Ал LIC компаниясында қорғаныс сегментінің үлесі жеке APE көлемінің небәрі 0,71%-ын ғана құрайды.
Неліктен сақтандырушылар мен агенттер ULIP-ті таңдайды?
ULIP өнімдерінің танымалдығы сақтандыру компанияларының жаман ниетінен емес, қарапайым экономикалық себептерден туындайды.
Қорғаныс сақтандыруын сату — жиналатын сыйлықақы көлемі тұрғысынан алғанда күрделі әрі маржасы төмен бизнес. Мысалы, 30 жастағы темекі шекпейтін адамға арналған стандартты онлайн term life полисінің жылдық жарнасы шамамен 8–15 мың рупийді құрайды.
Агенттің комиссиясы жиналған сыйлықақының белгілі бір пайызы ретінде есептеледі. Сондықтан term-сақтандыру бойынша комиссия мөлшерлемесі жоғары болғанымен, аз көлемдегі жарнадан түсетін нақты табыс ірі инвестициялық өнімнен алынатын табыстан төмен болады.
Дәл осы қағида bancassurance арнасында да жұмыс істейді. Бұл арна жеке сақтандырушылардың жаңа бизнесінің жартысынан астамын қалыптастырады. Банктер үшін несиелік сақтандыруды (credit life) сату әлдеқайда тиімді, себебі ол қарыз алушыны ғана емес, банктің өз тәуекелдерін де жабады.
Нарық қатысушыларының айтуынша, дистрибьютор ULIP бойынша ірі мәмілені тез жаба алады, өйткені клиенттер нарықтық табыстылықты белсенді түрде іздейді. Ал term немесе аннуитеттік жоспарларды сату өлім қаупі, қаржылық тәуекелдер және зейнетақы мәселелері туралы әлдеқайда терең әрі нәзік әңгімені талап етеді, бұл өз кезегінде мәмілені қиындатады.
Дегенмен, салада ештеңе өзгеріп жатқан жоқ деу дұрыс болмас еді. Сақтандыру компаниялары ULIP өнімдеріне шамадан тыс тәуелділіктің тәуекелдерін түсінеді. Нарықтағы құбылмалылық пен реттеушінің қысымын ескере отырып, олар өз стратегияларын біртіндеп қайта қарастыра бастады.
Дереккөз: Business Standard
Фото: ашық дереккөздерден алынған
