Дөңгелек үстелге Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНРДА), Еуропалық қайта құру және даму банкінің, Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының, Мемлекеттік кредиттік бюроның, Қазақстан сақтандырушылар қауымдастығының, Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қорының өкілдері, сақтандыру нарығының қатысушылары және халықаралық сарапшылар қатысты.
Іс-шара екі сессия форматында өтті. Бірінші сессия жалпы сақтандыру мәселелеріне арналды. Қатысушылар міндетті сақтандыруды реттеудің икемді нарықтық моделіне көшу, отандық сақтандыру нарығының сыйымдылығын арттыру және ерікті медициналық сақтандыруды дамыту мәселелерін талқылады. Екінші сессия толықтай өмірді сақтандыру саласын дамытуға арналды. Онда өмірді сақтандыру компанияларының инвестициялық мүмкіндіктерін кеңейту және зейнетақы аннуитеттік сақтандыруы саласында жаңа сақтандыру өнімдерін әзірлеу мәселелері қарастырылды.
Іс-шараны ашқан Агенттік төрайымы Мадина Әбілқасымова 2030 жылға дейінгі сақтандыру нарығын дамыту бағдарламасы сақтандыру ұйымдарының белсенді қатысуымен сындарлы түрде әзірленіп жатқанын атап өтті. Сонымен қатар, ол сақтандыру қызметі туралы жаңа заңды әзірлеу жұмыстарын жандандыру қажеттігін айтты.
Өмірді сақтандыру: көрсеткіштер мен үрдістер
Қазақстанның сақтандыру секторы тұрақты өсімді сақтап келеді. Сектор активтері жыл басынан бері 8,3%-ға өсіп, 4,2 трлн теңгеге жетті. Міндеттемелер көлемі 11,4%-ға артып, 3,1 трлн теңгені құрады. Осы кезеңде жиналған сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 674,5 млрд теңге болса, сақтандыру төлемдері 197,5 млрд теңгені құрады.
Өмірді сақтандыру сегменті бұдан да жоғары өсім көрсетіп отыр. 2025 жылдың қорытындысы бойынша өмірді сақтандырудың нарықтағы үлесі 42,18%-ға жетті. 2026 жылдың бірінші тоқсанында бұл көрсеткіш 41,70%-ды құрады. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстандағы өмірді сақтандыру компаниялары жинаған сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 1,08 трлн теңгені құрады.
Өмірді сақтандыру компанияларының активтері де тұрақты өсуде. 2025 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша олардың көлемі 1,681 трлн теңгеге жетіп, сақтандыру нарығы активтерінің 56,5%-ын құрады. 2025 жылдың ортасына қарай бұл көрсеткіш 13,5%-ға өсіп, 1,9 трлн теңгеге жетті және нарық құрылымындағы үлесі 55,1%-ды құрады. Сонымен қатар, сектордағы шоғырлану деңгейі жоғары болып отыр: активтердің 73,8%-ы үш ірі компанияның — Nomad Life, Halyk Life және FFLife-тың үлесіне тиесілі.
Өмірді сақтандыру бойынша төлемдер де өсіп келеді. 2025 жылдың қорытындысында сақтандыру компаниялары осы сегмент бойынша 102,36 млрд теңге төледі. Ал 2026 жылдың бірінші тоқсанында өмірді сақтандыру төлемдерінің көлемі 32,35 млрд теңгені құрады.
Сақтандыру сыйлықақыларының өсуіне негізгі серпін ерікті жеке сақтандыру өнімдері арқылы қамтамасыз етілуде. Бұл ретте шешуші рөлді зейнетақы аннуитеттері атқарады, олардың үлесіне өмірді сақтандыру сегментіндегі барлық түсімдердің шамамен 49%-ы тиесілі.
Қамту деңгейінің төмендігі
Өсу қарқыны жоғары болғанымен, Қазақстанда өмірді сақтандырудың экономикаға ену деңгейі әлі де төмен күйінде қалып отыр. 2024 жылдың қорытындысы бойынша өмірді сақтандыру сыйлықақыларының көлемі елдің жалпы ішкі өнімінің (ЖІӨ) небәрі 0,61%-ын құрады. Салыстыру үшін айтсақ, 2023 жылы бұл көрсеткіш 0,38%, ал 2014 жылы небәрі 0,19% болған.
Сарапшылардың пікірінше, өмірді сақтандыру нарығы қарқынды дамып келе жатқанымен, халықты қамту деңгейі мен экономикалық үлесі бойынша Қазақстан дамыған елдерден ғана емес, көптеген дамушы мемлекеттерден де әлі айтарлықтай артта қалып отыр.
Дөңгелек үстел барысында қатысушылар бұл мәселені шешу жолдарын талқылады. Атап айтқанда, өмірді сақтандыру компанияларының инвестициялық мүмкіндіктерін кеңейту және зейнетақы аннуитеттік сақтандыруы бағытында жаңа сақтандыру өнімдерін әзірлеу мәселелері қарастырылды.
Талқылау қорытындысы бойынша сақтандыру нарығын дамытудың негізгі бағыттарын қамтитын реформалар кешені қалыптастырылды. Ұсыныстар сақтандыру нарығының қатысушыларымен одан әрі талқылауға ұсынылды. Сондай-ақ реформаларды іске асыру жөніндегі жұмыс нарық қатысушыларымен және мүдделі мемлекеттік органдармен кезең-кезеңімен келісу арқылы жүргізіліп, негізгі шешімдер жаңа «Сақтандыру қызметі туралы» заң жобасында бекітілетіні атап өтілді.
Дөңгелек үстелге қатысушылар Қазақстанның сақтандыру нарығын одан әрі дамытуға бағытталған ұсыныстар мен практикалық ұсынымдар әзірледі.
Фото: ҚНРДА
