Сенат комитетінің тергеуі аса бай америкалықтардың жеке орналастырылған өмірді сақтандыру полистерін салықтық жеңілдіктері бар хедж-қорлар құру үшін «жамылғы» ретінде пайдаланатынын көрсетті. «Дұрыс өмірді сақтандыруды теріс пайдаланудан қорғау туралы акт» деп аталған жаңа заң жобасы осы тәжірибені тоқтатуға бағытталған, сонымен қатар қарапайым отбасылар сүйенетін дәстүрлі сақтандыру үшін салықтық артықшылықтарды сақтап қалуды көздейді.
Схеманың мәні неде
Миллиондаған америкалықтар отбасын қаржылық қорғау үшін сатып алатын кәдімгі өмірді сақтандыру полистері ерекше салықтық режимге ие. Бұл режим полис ішінде капитал өсіміне жыл сайын салық төлемей қаражат жинақтауға мүмкіндік береді. Алайда аса бай инвесторлар бұл ережені өз пайдасына асыра пайдаланудың жолын тапқан.
Олар атауы ғана дәстүрлі сақтандыруға ұқсайтын PPLI полистерін қолданады. Шын мәнінде, бұл полистер хедж-қорлар мен күрделі инвестициялық құралдардың жұмысын еліктеу үшін арнайы жасалған. Оның үстіне, олар тек аса бай клиенттерге ғана қолжетімді.
Қазіргі уақытта мұндай келісімшарттарды АҚШ-тың Ішкі кірістер қызметіне (IRS) міндетті түрде есеп беру талабы жоқ. Бұл бай инвесторларға жоғары табысты инвестицияларынан түскен пайданы жасыру үшін PPLI қолдануға мүмкіндік береді. Тергеу деректеріне сәйкес, сөз салық салынбай отырған ондаған миллиард доллар туралы болып отыр.
Мәселенің ауқымы таңғалдырады: PPLI полистері барлық қолданыстағы өмірді сақтандыру келісімшарттарының небәрі 0,003%-ын құрайды. Оларды халықтың өте аз бөлігі — онсыз да күрделі қаржылық құралдарға қол жеткізе алатын ең бай адамдар пайдаланады.
Тергеу нені көрсетті
Сенат комитетіндегі демократтар жүргізген 18 айлық тергеу бұл теріс пайдаланудың нақты ауқымын ашып берді. Комитет PPLI өнімдерін ұсынатын ірі провайдерлерден алған маркетингтік материалдар бұл өнімдердің салық төлемей жеке капиталға және хедж-қорларға инвестиция салу құралы ретінде тікелей жарнамаланғанын көрсетті.
Сонымен қатар, бұл схемалар тек табыс салығынан ғана емес, сыйға тарту және мұрагерлік салығынан да жалтаруға мүмкіндік берген. Полис иелері осы активтерді кепілге қойып, өте тиімді мөлшерлемелермен несие алып, қолма-қол қаражатқа да қол жеткізе алған.
Нәтижесінде, PPLI аса бай адамдарға салық салынбайтын инвестициялық шоттар құруға мүмкіндік беретін құралға айналған: олар активтерін сол жерге орналастырып, бюджетке ешқандай төлем жасамай табыс табады.
Заң не ұсынады
Сенатор Уайден ұсынған заң жобасы дәстүрлі өмірді сақтандыруға арналған ұзақмерзімді салықтық режимді қорғауға бағытталған. Ол қарапайым америкалық отбасылардың қаржылық қауіпсіздігі үшін пайдаланатын жоспарларға ешқандай өзгеріс енгізбейді.
Негізгі мақсат — аса байлар сақтандыру полистерін «салықсыз хедж-қорларға» айналдыру үшін пайдаланып отырған олқылықты жабу. Уайденнің сөзінше: «Өмірді сақтандыру — ондаған миллион орта таптағы америкалық отбасы үшін қаржылық қауіпсіздіктің маңызды көзі. Біз бір топ аса бай салықтан жалтарушыларға оның ерекше салықтық режимін теріс пайдаланып, салықсыз хедж-қорлар құруына және орасан қаражатты жасыруына жол бере алмаймыз».
Сенатордың айтуынша, Конгресс өмірді сақтандыруға берілген маңызды салықтық жеңілдіктер теріс пайдаланылған жағдайда араласу дәстүріне ие. Жаңа заң жобасы — осы бағыттағы келесі қадам.
Сенатор Уайден заң жобасының алғашқы талқылау нұсқасын 2024 жылғы желтоқсанда жариялаған. Сол кезде жеке орналастырылған сақтандыруды теріс пайдаланудың нақты ауқымын көрсеткен тергеу нәтижелері де ұсынылған болатын. Енді заң жобасы ресми түрде енгізіліп отыр.
Анықтама үшін: 2024 жылғы дерек бойынша, АҚШ-та шамамен 300 миллион өмірді сақтандыру полисі бар. Соның тек 9 мыңға жуығы ғана — PPLI полистері. Алайда дәл осы 9 мың полис бюджетке түсуі тиіс ондаған миллиард долларды салықтан жасырып отыр.
Жаңа заң осы теңсіздікті жоюға бағытталған: қарапайым отбасылар пайдаланатын дәстүрлі полистер өзгеріссіз қалады, ал аса байларға арналған схемалар жабылады.
PPLI мәселесі — бұл салық заңнамасының жай ғана техникалық тұсы емес. Бұл — белгілі бір мақсатта жасалған күрделі қаржылық құралдардың мүлде басқа мақсатта, яғни ең мұқтаж емес адамдардың салықтан жалтаруы үшін қолданылатынының айқын мысалы.
Миллиондаған отбасы өмірді сақтандыруды күтпеген жағдайлардан қорғану құралы ретінде пайдаланса, аса байлар дәл сол құқықтық тетіктерді салық төлемей байлық жинаудың құралына айналдырып отыр. Оның үстіне, бұл құбылыс ондаған миллиард доллармен өлшенетін ауқымда жүзеге асып жатыр.
Рон Уайденнің жаңа заң жобасы әділеттілікті қалпына келтіруге тырысады: салықтық жеңілдіктердің бастапқы мәнін — қарапайым отбасыларды қорғауды қайтару, ал аса байларға арналған «офшорлық» схемаларды тоқтату.
Сурет ашық дереккөздерден алынды
