Балаларды қолдау

Бұл саясаттың жалғасы – «Келешек» білім беру жинақтау жүйесі. Ол мемлекеттік қолдаумен жоғары білімге қаражат жинауға мүмкіндік береді: бағдарлама бастапқы білім беру капиталын, жыл сайынғы мемлекеттік сыйақыны және инвестициялық табысты қамтиды.

Мемлекеттік қолдау: Нацфонд, Келешек

Осындай шаралар жас қазақстандықтардың ересек өмірге сәтті қадам басуына берік негіз қалыптастырады. 2025 жылы және 2026 жылдың басында Қазақстандағы өмірді сақтандыру нарығы тұрақты өсім көрсетуді жалғастыруда. Реттеуші деректеріне сәйкес, өмірді сақтандыру сегменті қаржы нарығындағы ең серпінді бағыттардың біріне айналды, ал 2025 жылдың бірінші жартыжылдығында жасалған шарттар саны 70%-дан астам өсті.

Өсімнің негізгі факторлары ретінде бірнеше үрдісті атап өтуге болады: ұзақ мерзімді жинақтау құралдарының дамуы; халықтың қаржылық сауаттылығының артуы; жинақтарды қолдауға арналған мемлекеттік бағдарламалар; экономикадағы өмірді сақтандырудың рөлінің күшеюі.

Сонымен қатар, 2025 жылы қазақстандықтарға «Келешек» МБЖЖ аясында өмірді жинақтаушы сақтандыру бағдарламасы қолжетімді болды. Бұл жоғары білімге қаражат жинау процесін жеңілдетеді. Бағдарлама тартымды, себебі негізгі артықшылықтардан бөлек – мемлекеттен бастапқы капитал, жыл сайынғы мемлекеттік сыйақы, өмірді сақтандыру компаниясынан инвестициялық табыс – банк депозитінде қарастырылмаған сақтандыру қорғанысы элементі де бар.

ӨЖС: қорғаныспен бірге жинақ

Сақтандыру жағдайы туындаған кезде өмірді сақтандыру компаниясы шартта көзделген көлемде баланың оқуына төлем жасайды, енгізілген жарналар санына қарамастан. Жинақтау мерзімі аяқталған соң төлемдер біржолғы немесе оқу жылдары бойынша жүзеге асырылуы мүмкін.

Бағдарламаның тағы бір артықшылығы – оның онлайн форматқа көшуі.

«Freedom Keleshek бағдарламасы бойынша 2025 жылы мерзімді жарналардың орташа сомасы 331 мың теңгені, ал біржолғы жарналар 3,8 млн теңгені құрады. Freedom Capital бағдарламасы бойынша – 28 млн теңге. Шарттардың орташа мерзімі әдетте 5–10 жылды құрайды, себебі дәл осындай көкжиекте ұзақ мерзімді жинақтау механизмі ең тиімді жұмыс істейді. Соңғы жылдары сақтандыру шарттарының мерзімі біртіндеп ұлғайып келе жатқанын байқаймыз – клиенттер балалардың білім алуына немесе капитал қалыптастыруға бағытталған ұзақ мерзімді бағдарламаларды жиі таңдайды», – дейді Freedom Life өмірді сақтандыру компаниясы басқарма төрағасы Азамат Ердесов.

Nomad Life компаниясының мәліметінше, жинақтаушы бағдарламалар бойынша орташа жылдық жарна әдетте 250–300 мың теңге аралығында болады, алайда ол клиенттің мақсаты мен таңдалған бағдарламаға байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Шарттардың орташа мерзімі көбіне 10–12 жылды құрайды, бұл өмірді жинақтаушы сақтандырудың ұзақ мерзімді құрал ретіндегі негізгі логикасына сәйкес келеді. Клиенттер бұл өнімді көбінесе ұзақ мерзімді қаржылық стратегияның бір бөлігі ретінде қарастырады – мысалы, балалардың біліміне немесе қосымша зейнетақыға қаражат жинау үшін.

МБЖЖ ынталандырады

«Бұл сегмент білім беру жинақтары саласындағы мемлекеттік бастамалардың арқасында белсенді өсіп келеді. Атап айтқанда, «Келешек» бағдарламасының іске қосылуымен және Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесінің дамуы нәтижесінде ата-аналар баланың біліміне мемлекет тарапынан қосымша қолдаумен қаражат жинай алады», – деп түсіндіреді Nomad Life өкілдері.

Нарық қатысушыларының пікірінше, қазіргі кезеңде қазақстандықтар қорғаныс пен мақсатты жоспарлауды қатар ұсынатын бағдарламаларды жиі таңдайды – балалардың білімі, қаржылық «қауіпсіздік жастығы», ұзақ мерзімді жинақтар.

«Жақында біздің мамандар отбасылық бюджетке салмақ түсірмей, Freedom Keleshek бағдарламасымен жоғары білімге жинақтаудың тиімділігін зерттеді. Зерттеу барысында, егер орташа ата-ана ай сайын 500 000 теңге табыс таба отырып, бала 5 жасқа толған сәттен бастап (12 жыл бойы) жыл сайын 180 000 теңгеден жинаса, шарт мерзімі соңында енгізілген жарналар сомасы 2 160 000 теңгені құрайды. Мемлекеттен берілетін бастапқы білім беру капиталы (60 АЕК), жыл сайынғы 5% мемлекеттік сыйақы және өмірді сақтандыру компаниясының 8% инвестициялық табысын ескере отырып, қорытынды төлем 6 304 300 теңгеге жетеді», – деп атап өтті Азамат Ердесов.

Мемлекеттік бағдарлама шарттарына сәйкес, биыл 5 жасқа толатын балалар үшін бастапқы капитал қарастырылған: көпшілік үшін – 60 АЕК, әлеуметтік осал топтағы балалар үшін – 120 АЕК. Бұл ретте жыл сайын ең төменгі жарнаны енгізу талап етіледі: көпшілік үшін кемінде 24 АЕК, ал мүгедектігі бар балалар, табысы төмен отбасылардағы және көпбалалы отбасылардағы балалар үшін – 12 АЕК.

Жетім балалар немесе ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар жыл сайынғы ең төменгі жарнаны төлеуден босатылады. Сонымен қатар бағдарламада жыл сайынғы мемлекеттік сыйақы қарастырылған – отбасының мәртебесіне байланысты 5% немесе 7%, сондай-ақ өмірді сақтандыру компаниясының жылдық 8% инвестициялық табысы бар.

Ұзақ мерзімді негізде

«Өмірді жинақтаушы сақтандыру клиентпен ұзақ мерзімді қарым-қатынасты білдіреді, сондықтан шарттардың бір бөлігі толық мерзімі аяқталғанға дейін орындалады.

Нарық дамыған сайын дожитие бойынша төлемдердің үлесі артып келеді – яғни клиент бағдарлама аяқталған соң жинақталған капиталын алады. Бұл қазақстандықтардың өмірді сақтандыруды ұзақ мерзімді қаржылық жоспарлау құралы ретінде жиі қарастыра бастағанын көрсетеді», – деп есептейді Nomad Life компаниясында.

Қосымша сенім факторы ретінде Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қорының кепілдіктерінің кеңеюі де маңызды рөл атқарды – енді ол өмірді жинақтаушы сақтандырудың барлық түрлерін қамтиды.

Мемлекеттік бағдарламалар мен нарықтық құралдардың үйлесуі Қазақстанда ұзақ мерзімді қаржылық жоспарлаудың жаңа ортасын қалыптастырып отыр. «Нацфонд – балаларға» және «Келешек» сияқты бастамалар балалар болашағының базалық негізін қаласа, өмірді жинақтаушы сақтандыру сол негізді сенімді қаржылық құрылымға айналдырады.

Мемлекеттік сыйақыларды, инвестициялық табысты және сақтандыру қорғанысын біріктіре отырып, өмірді жинақтаушы сақтандыру отбасыларға тек жинақ құралы емес, күтпеген жағдайларда да баланың мүддесін қорғайтын кешенді өнім ұсынады. Қызметтердің онлайн форматқа көшуі мен кепілдіктердің кеңеюі бұл құралды одан әрі қолжетімді әрі сенімді етеді. Қазақстандықтар ертеңгі күнге қамқорлық – бір реттік әрекет емес, жүйелі стратегия екенін барған сайын жақсы түсініп келеді.