2025 жылы әлемдік сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 7,1%-ға өсіп, 6,9 триллион еуроға жетті. Ақшалай өсім 456 миллиард еуроны құрады. Салыстыру үшін айтсақ, 2024 жылы өсім айтарлықтай жоғары болып, 9,4%-ды құраған еді. Соған қарамастан, қазіргі көрсеткіш соңғы он жылдағы орташа жылдық өсімнен (5,6%) әлдеқайда жоғары.
Ең ірі сегмент – өмірді сақтандыру. Бұл бағытта 2 861 миллиард еуро көлемінде сыйлықақы жиналып, бір жыл ішінде 185 миллиард еуроға артты. Екінші орында – мүлікті және жауапкершілікті сақтандыру (2 320 миллиард еуро, өсім – 85 миллиард еуро). Үшінші орында медициналық сақтандыру тұр (1 688 миллиард еуро, өсім – 185 миллиард еуро).
Азия өсіп жатыр, бірақ Қытайдың қарқыны бәсеңдеді
Азия әлемдік сақтандыру нарығының негізгі өсу орталығы болып қала береді. Алайда қазіргі уақытта дамыған нарықтар жоғарырақ өсім көрсетуде. Мысалы, Батыс Еуропадағы өсім соңғы он жылдағы орташа көрсеткіштен екі есеге жуық жоғары болды.
Ал дамушы нарықтардың өсімі, негізінен Қытайдың әсерінен, баяулады. Қытайда сақтандыру сыйлықақыларының өсімі 7,4%-ға дейін төмендеді. Бұл ұзақмерзімді орташа көрсеткіштен 3 пайыздық тармақтан астам төмен.
Алайда Қытай мен Жапонияны есепке алмаған жағдайда, Азияның қалған бөлігі керісінше қарқын ала түсті. Мұнда сақтандыру сыйлықақыларының өсімі 10,9%-ға жетті, ал ұзақмерзімді орташа көрсеткіш небәрі 4,9%-ды құрайды.
Сонымен қатар алаңдататын бір жайт бар. Саланың өсімінің едәуір бөлігі сақтандырылған адамдар санының артуымен емес, тарифтердің қымбаттауымен байланысты. Әлемдік сақтандырудың ену деңгейі (сақтандыру сыйлықақыларының ЖІӨ-дегі үлесі) болмашы ғана өсіп, 7,2%-ға жетті. Бұл көрсеткіш әлі де он жыл бұрынғы деңгейден төмен.
Әсіресе бұл мүлікті және жауапкершілікті сақтандыру сегментінде анық байқалады: сыйлықақылардың айтарлықтай өсуіне қарамастан, оның ЖІӨ-дегі үлесі шамамен 2,5% деңгейінде қалып отыр.
Ал медициналық сақтандыру тұрақты түрде дамып келеді. Оның ЖІӨ-дегі үлесі 2015 жылғы 1,4%-дан 2025 жылы 1,8%-ға дейін өсті. Өмірді сақтандырудың үлесі (ЖІӨ-нің 3%-ы) болса, әлі де 20 жыл бұрынғы деңгейден айтарлықтай төмен. Ол кезде бұл көрсеткіш 4%-дан асқан болатын.
Әртүрлі сегменттердегі жағдай
Мүлікті және жауапкершілікті сақтандыру нарығындағы қарқынды өсім біртіндеп бәсеңдеп келеді. 2025 жылы бұл сегменттегі өсім 3,8%-ға дейін төмендеді. Бұған баға циклдерінің жетілген кезеңге өтуі және сақтандыру төлемдері бойынша инфляцияның тұрақтануы себеп болды. Солтүстік Америка бұл сегментте көшбасшылық орнын сақтап отыр және әлемдік сыйлықақылардың 52%-ын құрайды.
Өмірді сақтандыру нарығы 6,9%-ға өсті. Бұл әлі де жоғары көрсеткіш болғанымен, АҚШ-тағы аннуитеттік өнімдерге деген ерекше қызығушылық біртіндеп азайып келеді.
Медициналық сақтандыру ең жылдам дамып жатқан сегментке айналды – өсім 12,3%-ды құрады. Бұл 2014 жылдан бергі ең жоғары нәтиже. Өсім медициналық шығындардың артуымен және жеке медицина қызметтеріне сұраныстың көбеюімен түсіндіріледі.
Әлемдік нарықта АҚШ үстемдігі сақталуда
Азияның табыстарына қарамастан, әлемдік сақтандыру нарығында АҚШ жетекші орнын сақтап отыр. Соңғы он жылда Солтүстік Американың жаһандық нарықтағы үлесі 42,5%-дан 46,4%-ға дейін өсті. Әлемде сақтандыруға жұмсалатын әрбір екінші еуроға жуығы осы өңірге тиесілі.
Қытай да өз позициясын нығайтты: оның үлесі 7,5%-дан 10,9%-ға дейін өсті. Алайда Қытай нарығының көлемі (746 миллиард еуро) Солтүстік Америка нарығының (3 191 миллиард еуро) төрттен біріне де жетпейді.
Ал Батыс Еуропаның әлемдік нарықтағы салмағы біртіндеп төмендеуде.
Геосаясат сақтандыру саласының негізгі факторына айналуда
Геосаяси жағдай сақтандыру индустриясын қалыптастыратын маңызды күшке айналып отыр. Ирандағы соғыс энергетикалық нарықтарға, сауда ағындарына және жеткізу тізбектеріне әсер ететін ірі сыртқы күйзеліс факторы ретінде бағалануда.
Негізгі болжам бойынша, 2026 жылы әлемдік ЖІӨ өсімі 2,6%-ға дейін баяулайды, ал еуроаймақ экономикасының өсімі небәрі 0,8%-ды құрауы мүмкін.
Егер қақтығыс жаз мезгілінде реттелмесе, сарапшылар инфляцияның жаңа толқынын және әлемдік экономикалық ахуалдың едәуір нашарлауын күтеді.
Кең мағынада алғанда, геосаяси бөлшектену бизнес үшін күрделі орта қалыптастырады. Жаһандық интеграция, капитал қозғалысы және тәуекелдерді халықаралық деңгейде әртараптандыру мәселелері күн тәртібіне шығып отыр.
Сақтандырушыларға жаңа жағдайларға бейімделуге тура келеді: операциялық модельдердің тұрақтылығын арттыру, тәуекелдерді бағалауға геосаяси талдауды енгізу және кибершабуылдар сияқты жаңа қауіптерге арналған өнімдерді әзірлеу қажет.
Сонымен қатар геосаяси бөлшектену шығындарды арттырып қана қоймай, қорғаныс пен тұрақтылыққа деген сұранысты да күшейтеді. Белгісіздік жоғарылаған сайын сақтандырудың маңызы арта түседі.
Алдағы онжылдықтағы болжам
Сақтандыруға деген қажеттілік құрылымдық тұрғыдан өсе береді. Бұған негізгі себептер – белгісіздіктің артуы және халықтың қартаюы.
Алдағы он жыл ішінде әлемдік сақтандыру нарығы жыл сайын орта есеппен 5,3%-ға өседі деп күтілуде.
Ең жоғары өсім медициналық сақтандыру сегментінде сақталады – жылына 6,7%. Одан кейін өмірді сақтандыру (4,9%) және мүлікті әрі жауапкершілікті сақтандыру (4,7%) келеді.
Азия, әсіресе Қытай мен Үндістан, әлемдік нарықтың негізгі өсу драйвері болып қала береді және өз үлесін тағы 5 пайыздық тармаққа ұлғайтады.
Солтүстік Америка шамамен 46% үлеспен көшбасшылық орнын сақтайды. Ал Еуропаның үлесі келесі он жылда тағы 4 пайыздық тармаққа қысқарады.
Үндістан – ең перспективалы нарық
2036 жылға қарай әлемдік сақтандыру сыйлықақыларының көлемі тағы 5 260 миллиард еуроға ұлғаяды деп болжануда. Бұл өсімнің жартысынан астамын Азия қамтамасыз етеді.
Қытай өңірдегі жетекші нарық болып қала бергенімен, ең жоғары өсім Үндістанда күтіледі.
Қазірдің өзінде Үндістан әлемдегі ең ірі он сақтандыру нарығының қатарына кіреді. Соған қарамастан, елде сақтандырумен қамту деңгейі әлі де төмен. Сақтандырудың ену деңгейі ЖІӨ-нің небәрі 3,8%-ын құрайды, ал жан басына шаққандағы шығын шамамен 85 еуро.
Табыстың өсуі, демографиялық өзгерістер және соңғы реформалар нәтижесінде Үндістандағы сақтандыру сыйлықақылары алдағы он жылда жыл сайын шамамен 10,7%-ға өседі деп күтілуде.
Климаттың өзгеруі жаңа сын-қатерлер туғызуда
Климаттың өзгеруі сақтандырудың қолжетімділігі мәселесін саланың негізгі проблемаларының біріне айналдырып отыр.
Табиғи апаттардан келетін шығындар нақты мәнде жыл сайын 5–7%-ға өсуде. Сонымен қатар сақтандыру сыйлықақыларының өсуі үй шаруашылықтарының сатып алу қабілетінің төмендеуімен шектеліп келеді.
Нәтижесінде сақтандыру қорғанысындағы алшақтық ұлғайып жатыр: табысы төмен отбасылар сақтандыру жүйесінен тыс қалып қоюда. Климаттық өзгерістерден туындайтын шығындардың барған сайын үлкен бөлігі мемлекеттік бюджеттерге жүктелуде.
Сақтандырудың ұзақмерзімді қолжетімділігін сақтау үшін сала тек тарифтерді қайта қараумен шектелмей, белсенді шараларға көшуі қажет. Олардың қатарында бейімделуді ынталандыру, тұрақтылыққа бағытталған андеррайтинг, мемлекет пен жеке сектор арасындағы тәуекелдерді тиімді бөлу, сондай-ақ климаттың өзгеруіне бейімделу мен тұрақты инфрақұрылымға ауқымды инвестициялар салу бар.
Дереккөз: Allianz Global Insurance Report 2026
Фото: ашық дереккөздерден алынды.
